Tạ Thu Thâu
Học thuậtThân thiện
Định nghĩa
- Danh từ riêng:
- Tên một nhà hoạt động chính trị, nhà báo Việt Nam: Tạ Thu Thâu (1906-1945) là một nhân vật lịch sử, một trí thức yêu nước tích cực tham gia các phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp vào nửa đầu thế kỷ 20.
Thông tin tiểu sử và hoạt động
- Xuất thân và học vấn: Tạ Thu Thâu sinh ra trong một gia đình nghèo tại Long Xuyên (nay thuộc Đồng Tháp). Dù hoàn cảnh khó khăn, ông vẫn học giỏi, nhận học bổng vào trường Chasseloup Laubat và sau đó sang Pháp học tại Đại học Sorbonne.
- Hoạt động chính trị và báo chí: Ông tham gia và chủ trương nhiều tờ báo tiến bộ như , (Tranh Đấu), (Chuông Rè) để tuyên truyền, vận động chống thực dân.
- Tư tưởng và đấu tranh: Tạ Thu Thâu có lập trường chính trị theo khuynh hướng Tờ-rốt-kít (Trotskyist), thường diễn thuyết về triết học và biện chứng pháp. Ông tham gia ứng cử, đắc cử vào Hội đồng thành phố Sài Gòn và vận động thành lập "Đông Dương Đại hội" để tập hợp lực lượng yêu nước.
- Kết cục: Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, trên đường ra Hà Nội, Tạ Thu Thâu bị giết tại Quảng Ngãi.
Vai trò và đánh giá lịch sử
- Tạ Thu Thâu được nhìn nhận là một nhà yêu nước nhiệt thành, một trí thức dấn thân vì độc lập dân tộc.
- Cuộc đời và sự nghiệp của ông gắn liền với những tranh luận và xung đột tư tưởng chính trị phức tạp trong lịch sử Việt Nam giai đoạn thuộc địa.
Từ liên quan và khái niệm gần
- Nhà yêu nước: Danh từ chung chỉ những người hoạt động vì lợi ích và độc lập của đất nước.
- Nhà báo cách mạng: Chỉ những nhà báo sử dụng ngòi bút làm vũ khí đấu tranh cho lý tưởng chính trị, xã hội.
- Tờ-rốt-kít (Trotskyist): Thuật ngữ chỉ người theo chủ nghĩa Trotsky, một khuynh hướng trong phong trào cộng sản quốc tế, đối lập với một số đường lối khác.
- (1906-1945)
- Nhà hoạt động chính trị, nhà báo sinh năm 1906 ở xã Tân Bình, huyện Lấp Vò, tỉnh Long Xuyên (nay thuộc xã Tân Bình, huyện Thạnh Hưng, Đồng Tháp), mất năm 1945 tại Quảng Ngãi.Xuất thân trong một gia đình thợ mộc, nhà rất nghèo, ngay từ bé ông phải chăn vịt giúp gia đình. Thuở nhỏ, ông học tại trường làng. Năm 13 tuổi, học lớp nhất ông đã phải đi dạy tự giúp gia đình. Sau đó ông thi đậu, được cấp học bổng vào trường trung học Chasseloup Laubat. Tốt nghiệp trung học, ông dạy tư tại các trường Nguyễn Xích Hồng, Huỳnh Khương Ninh cùng các bạn Nguyễn Phi Oanh, Phan Văn Hùm...Năm 1927, ông cùng Nguyễn Khánh Toàn xuất bản tờ báo Le Nhà Quê làm cơ quan tranh đấu chống thực dân, nhưng chẳng bao lâu báo bị tịch thu và người đứng tên báo (Nguyễn Khánh Toàn) bị truy tố. Cuối năm này ông sang Pháp học tại trường Đại học Sorbonne. Tại đây ông kết thân với một số chiến sĩ thuộc cánh tả Đảng xã hội Pháp. Đang học ngành toán, thì tại nước nhà thực dân Pháp khủng bố trắng cuộc khởi nghĩa Yên Bái, ông cùng một số sinh viên tiến bộ biểu tình phản đối Chính phủ Pháp trước điện Elysée. Cuộc biểu tình bị đàn áp ông và một số sinh viên bị trục xuất khỏi Pháp vì thực dân cho rằng ông đồng lõa với những người tham gia cuộc khởi nghĩa Yên Bái. Năm 1930, về đến Sài Gòn, ông tham gia các tổ chức yêu nước cùng Nguyễn An Ninh, Nguyễn Văn Tạo, Dương Bạch Mai chủ trương báo La Lutte (Tranh Đấu), báo La Clothe Felée (Chuông Rè) chống thực dân giành độc lập dân tộc. O_ng thường diễn thuyết về các vấn đề triết học, biện chứng Pháp ở Hội Đức trí thể dục (gọi tắt là Samipic) thu hút rất nhiều thính giá trí thức và giới yêu nước. Năm 1936, ông ứng cử vào Hội đồng thành phố Sài Gòn trong danh sách "Mặt trận Vô sản Thống nhất" cùng các ông Nguyễn Văn Tạo, Dương Bạch Mai đắc cử vẻ vang trong thời gian này, ông cùng một số tổ chức chính trị yêu nước vận động lập "Đông Dương Đại hội" liên hiệp các lực lượng yêu nước kể cả những người Cộng sản trên mặt trận chống Pháp. Phong trào cuối cùng tan rã do sự lật lọng của Pháp và các đảng tay sai, ông bị bắt cùng với Nguyễn An Ninh và các nhà yêu nước khác. Ông là người có lập trường Tờ-rốt-kít chống lại đường lối của Đảng Cộng sản. Năm 1943, ông được trả tự do nhưng bị quản thúc tại Tân Uyên (Biên Hòa). Cách mạng tháng Tám thành công, trên đường ra Hà Nội, vừa đến Quảng Ngãi, ông bị giết vào cuối năm 1945